Projectbezoeken 2009 : waterprojecten & coöperatieven in Sindhupalchowk (ISARD)

Ons laatste bezoek vond begin december plaats in de omgeving van Barbhesi, in het district Sindupalchowk. Majo en ik kregen een uitgebreide rondleiding bij de projecten van ISARD die o.a. door Chautaara vzw gesponserd zijn.

Verkeersproblemen zijn niet te vermijden in Nepal en wij arriveerden dan ook uren te laat op de afgesproken dag in Barbhesi. Daardoor liep het programma, zorgvuldig opgesteld door Ebindra, coördinator van ISARD, onmiddellijk al een beetje in het honderd. ISARD werkt voornamelijk d.m.v. coöperatieven waarin de stem van de basis wordt gehoord. ISARD voorziet startkapitaal voor een coöperatieve en verzorgt daarnaast de begeleiding van bijhorende processen. In het eerste dorp dat we bij aankomst bezochten werd er een project opgestart rond biologisch telen van groenten. In één van de veldjes werd plaats gemaakt voor een soort serretjes waarin o.a. tomaten werden gekweekt.

De volgende dag was het echt 'werkendag'; we bezochten een recent opgerichte 'dairyshop', maakten kennis met één van de oudste coöperatieven, bezichtigden een waterput en ontmoetten de inwoners van Doskun waar de jongste coöperatieve nog niet zo lang geleden het levenslicht zag. We bezochten uitgerekend deze projecten (ISARD is actief in talloze projecten en in een groot gebied) omdat de betaling ervan gelieerd is aan het gedoneerde geld van Chautaara vzw.

De Metri coöperatieve bij Barbhesi

We startten de dag dus met een bezoek aan de 'melkwinkel'. De coöperatieven in de dorpen voorzien families van een buffel (op afbetaling) met behulp van kapitaal van ISARD. De melk die wordt geleverd door deze buffel(s) wordt verkocht in de 'dairyshop'. Mensen krijgen 27 Nrs voor een liter melk, de verkoopprijs bedraagt 30 Nrs. De coöperatieve voorziet bovendien het transport van de melk naar Barbhesi vanaf 80 liter melk per dorp. In de toekomst zal er met de overschot van de melk aan het eind van een verkoopsdag boter gemaakt worden en zullen er ook pakjes melk verdeeld worden in de buurt. Wij beoordeelden dit als een zeer zinvol project, maar hadden toch een puntje van kritiek. Het vetgehalte van de melk wordt bepaald door een zuurtest. Het afval van deze test wordt in de rivier gedumpt. Toen ze onze gezichten zagen betrekken, kregen we snel een andere vertaling maar toch merkten we op dat het dan weinig zinvol is om biologische groenten te telen in het dorp van de dag voordien dat een beetje verderop stroomafwaarts ligt! We beseffen natuurlijk ook wel dat er geen alternatieven zijn voor hen, er zijn geen inzamelplaatsen voor dergelijke zaken maar bijhouden lijkt ons toch zinvoller dan in de rivier storten.
Nadien hadden we een gesprek met de mensen achter de Metri-coöperatieve, de initiatiefnemers van deze 'dairyshop'. De coöperatieve is 13 jaar geleden ontstaan met  het startkapitaal van ISARD,  maar draait nu volledig zelfstandig en telt ondertussen een 500-tal leden. Ze vroegen steun aan Chautaara vzw voor de omkaderingskosten van de melkwinkel: huur, loon, enz. Wij vinden het een mooi initiatief maar voor ons lijkt het logischer dat de coöperatieve deze kosten zelf draagt in het licht van zelfbedruipend zijn. Het geld dat verdient wordt met de winkel (op korte en lange termijn) moet terug in het project geïnvesteerd worden en zo is groei in de toekomst mogelijk.

Water en een mannelijke buffel

Na een kopje melkthee vervolgden we onze weg en bezochten een nieuwe waterput die 30 gezinnen van water voorziet. Het hele project kostte 425 000 Nrs omgerekend zo'n 4000€, waar Chautaara 625€ voor zijn rekening nam. Verder werd het bedrag samengesteld uit bijdragen  van verschillende donoren waaronder de plaatselijke coöperatieve, het dorpscomité en andere NGO's, de dorpelingen leverden de arbeid. In de toekomst willen ze hier ook een irrigatiesysteem aan koppelen om hun groententuintjes van water te voorzien.
We keerden 2 minuten terug op onze stappen en werden uitgenodigd bij het 'succesverhaal' van ISARD. De lokale dronkaard die dankzij de steun van de coöperatieve zijn draai terug vond in het leven en nu zelfs vrij welstellend is. Hij kwam net terug van een boerderij in de heuvels waar zijn buffel een vrouwtje moest bevruchten, wat hem 600 Nrs per keer oplevert. Enkele jaren geleden kreeg hij een geit als steun van de coöperatieve. Met de opbrengsten van de melk betaalde hij de aankoop van de geit terug, maakte vervolgens winst met de verkoop van de geit en kocht dan, opnieuw gesteund door de coöperatieve, een buffel. Deze bracht nog meer op en na een tijd verkocht hij de buffel opnieuw en schafte zich een mannetje aan. De man vertelde met een stralende glimlach zijn verhaal en wilde uiteraard graag op de foto met zijn stier.
Normaal was er een gesprek voorzien met de mensen van deze coöperatieve maar dat werd serieus ingekort omdat deze mensen nog te voet naar Chautara (de hoofdstad van het gebied, op enkele uren wandelen) moesten waar ze gingen demonstreren voor hun landrechten.

Doskun: Winkelen en water

Het laatste bezoek was aan Doskun, een dorp op een klein uur wandelen van het kantoor van ISARD in Sunkosi Bazar. Hier ontmoetten we de initiatiefnemers van een pas opgerichte coöperatieve. ISARD werkt volgens het bottom-up principe waarbij de acties die de verschillende coöperatieven nemen van de dorpsbewoners zelf moeten komen. Ze verschillen dan ook van dorp tot dorp. In Doskun koos men ervoor om een lokaal winkeltje uit de grond te stampen waar naast levensmiddelen ook zaken als mest e.d. verkocht worden. Voordien moesten de inwoners van het dorp en de omliggende heuvels naar Barbhesi of Sunkhosi Bazar voor hun inkopen wat minimum een uur verder wandelen is. De vrijgekomen tijd kan nu anders ingevuld worden. Daarnaast loopt er ook een water- en buffelproject in Doskun en kunnen dorpelingen ook leningen aanvragen bij de coöperatieve.
De evaluatie van de werking van de coöperatieve was positief. De coöperatieve kreeg 1 lak (100 000 Nrs) van de regering (steunmaatregel voor nieuwe coöperatieven), vergaarde zelf 4 lak en kreeg 3,5 lak van ISARD voor het buffelproject. De resultaten zijn niet min. Het winkeltje draait; de aankopen worden op krediet gekocht in Sunkosi Bazar en voorlopig nog aan dezelfde prijs verkocht in Doskun. Door het oprichten van de coöperatieve zijn de dorpsbewoners actiever bezig met hun eigen lot en is ook het lokaal beleid zich bewuster van de problemen. Er zijn momenteel 10 buffels in het dorp (moeten wel nog terugbetaald worden).
Het lagergelegen gedeelte van het dorp heeft watervoorzieningen in of aan de huizen. Er is een grote tank geïnstalleerd (volledig betaald door Chautaara) en kraantjes aan verschillende huizen. Sommige watervoorzieningen zijn wel nog niet voorzien van een kraantje wat maakt dat het niet altijd even hygiënisch is. Wat ons ook opviel is dat oude watervoorzieningen, zoals een betonnen platform geplaatst door Unicef, niet opnieuw in gebruik genomen zijn. Het is nochthans een goede voorziening waar de mensen die nog geen kraan hebben op een propere manier water kunnen nemen. Het hoger gelegen gedeelte van het dorp zit momenteel zonder water omdat de aanvoerdarm van de watertank door wegenwerken vernield is. Chautaara vzw zoekt momenteel een donor om het geld voor de vervanging van deze darm te voorzien. De coöperatieve had daar nu geen geld voor.

Kortom ...

Dit was meer dan een boeiend bezoek! Wat ons vooral op viel is dat de mensen van ISARD thuis zijn in de dorpen. Ze worden warm onthaald en het is zeer duidelijk dat er goede relaties zijn tussen de dorpelingen en de mensen van ISARD. Ook de principes van ISARD zijn we zeer genegen, de ideeën en het initiatief moet van de mensen zelf komen mits de juiste incentives en input. Uit de bezoeken werd meer dan dan duidelijk dat ISARD goed werk levert. Hier en daar hadden we kleine opmerkingen maar daar kon goed over gepraat worden. We zetten deze samenwerking dan ook met plezier verder in de toekomst.